Trakya da Hidrellez

Yazan: Nermin Sutcu

Hidrellez geldi gecti."Cocuklar, dedim, bugun 6 Mayis Hidrellez".Kizlarim bana saskin saskin baktilar."Ne demek o?"der gibi.Kucuk kizim ezelden meraklidir. "Anne, Hidrellez ne demek?"diye sordu. "Bize anlatirmisin?" Tabii, dedim, seve seve. Ama once Hidrellez nedir, onu anlatayim; olur mu? "Olur" dediler. Halk arasinda yaz mevsiminin baslangici sayilan 6 Mayis gunu BAHAR BAYRAMI olarak kutlanir. Biz bugunde kirlara cikar, cicekler, otlar toplar ve eglenceler duzenlerdik. Size cok eski yillarda kalan bu eglenceleri anlatmazdan once sunu anlatayim: Eskiden halk arasinda "COBAN TAKVIMI"diye adlandirilan mevsim hesabina gore yil "HIZIR"ve"KASIM"gunleri olmak uzere ikiye ayrilirdi.Kisin ilk gunu sayilan 8 Kasim'da,yazin ilk gunu sayilan "HIZIR" ise 6 Mayis'ta baslardi. Biz musluman Turkler arasinda yaygin bir inanca gore, Hizir ve Ilyas olumsuzluge erismis iki peygamberdir.Her yil 6 Mayis'ta bir araya gelirler ve dilekte bulunanlarin emellerinin gerceklesmesi icin yardimci olurlar. Gune adini veren Hizir ve Ilyas halk arsinda zamanla HIDRELLEZ bicimine girmistir. Buraya kadar tamammi?

-Tamam annecigim…

Kizlarim bayagi meraklanmistilar.Anlatmaga devam ettim:

-Ben sizlerin yasinizdayken 5 Mayis gecesi en sevdigim elbisemden bir parca keser,bir gul agacinin dalina baglardim.Ve yatagima yatar,bildigim dualari okur,dilegimi yapar,uykuya dalardim. Evlenecegim oglani ruyamda gorme umuduyla...

-Peki gorurmuydun annecigim?

-Tabii gorurdum.Ama her hidrellez baska bir oglani.

-Cok komik.

-Evet ne hos degilmi? Ben de bu ise sasar kalirdim hep! Ama her 5 Mayis'ta gul agacina bir seyler asmaktan da hic vazgecmezdim!Bugun bunlari siz benden dinliyorsunuz;dun bende annemden dinlerdim. Ben bunlari yasadim,Ne guzel seylerdi bunlar.Ama artik her guzel sey gibi bu da unutulmaya birakildi.Cok yazik degilmi?Bak sonrasi daha var:Hidrellez gunune bir gun kala buyuk bir comlegin,bu kup de olabilir,icine su doldurulur.Bunu icine genc kizlar kendilerine ait yuzuk,dugme,kolye gibi esyalarini kucuk cicek demetine baglayip comlegin icine atardik.Comlegi yine bir gul agacinin altina yerlestirip agzini bir guzel yemeni veya tulbentle sikica baglardik.Ertesi sabah butun kizlar toplanip comlegin yanina giderdik.. Bu yer, koyun en guzel yeri olurdu. Hemen butun herkes gelirdi.Yan taraftada bir gun oncesinden toplanmis misirlar kaynatilirdi.Bunun adina golle denir.Yandaki ulu agacin dallarina da salincaklar kurulurdu.

-Ne guzel eglence...

-Sabahleyin herkes comlegin basina toplanir ve yuzlerce mani soylerdik.Bu bir nevi dilekti.Soylenen her maniden sonra basi ortulu kiz tarfindan bir demet cikarilir ve soylenen mani de bu demet sahibine ait olurdu.Hemen herkes manisini-dilegini bilirdi.Butun bu islerde basi hep kizli erkekli gencler cekerdi..

-Annecigim,aklinda kalan mani varmi?

-Olacakgaliba,soyleyeyim:

Hasta olan ilac ister,

Uykusuzlar ruya ister,

O seni pek cok seven de,

Sacindan bir bukle ister.

Bu yollar uzanir duz,

Yazin arkasi da guz,

Seninkismetin olur,

Ruyanda gordugun yuz.

Boyle devam ede ede demetler cikarilirdi.En geriye kalan demetin,kiz ise,basina bir kilit konup acilirdi.Geri kaldi,kapida kalmayip kismeti acilsin,diye. Sonra golleler yenir ve salincaklarda sallanilirdi.Butun yavuklular birbirilerini sallamak isterdi.Bu arada turkuler soylenirdi...Arada su da olurdu:Salncakta sallanan kizin ayaklarina isrgan otuyla vurarak ona yavuklusunun adini soyletirdik.Ismini duyan oglan zevkten dort kose olurdu. Ne guzel gunlerdi o gunler ah..aahh..aaahhh!!!

-Peki annecigim,bu guzel hidrellez gunleri niye artik kutlanmiyor?

-Bazi yerlerde kutlaniyordur kizim.Ama dedim ya,her guzel gelenegimize sahip cikmadigimiz buna sahip cikamiyoruz ve bir gun gelecek tamamen unutulacak...

-Hayir annecigim,unutulmayacak...Biz de artik her 5 Mayis gecesi bir gul dalina bir seyler baglayacagiz.

-Bak buna cok sevinirim.Bana ruyalarinizi da,anlatirsiniz degilmi?

-Tabii anlatiriz annecigim.

Evet,kizlarimla boyle anlasma yaptik.Simdi kizlarim 5 Mayis gecesini zor bekliyor.